पशु तथा पंक्षी खेती
परिचय दूध, मासु, अन्डा, उन, श्रम आदिका लागि जनावरहरूलाई घरमा पाल्ने कामलाई पशुपालन भनिन्छ। मानिसहरूलाई कृषि पेशामा आकर्षित गर्न, जमिनको उर्वराशक्ति बढाउन र मल खादका रूपमा जनावरहरूको बिस्टा प्रयोग गर्ने उद्देश्यले पनि पशुपालन गरिन्छ। पहाडी तथा हिमाली प्रदेशहरूमा भारी बोक्नका लागि चौँरी, गधा, खच्चड, भेडा र बाख्राहरूको प्रयोग गरिन्छ। तराईमा गोरु तथा राँगाहरूलाई गाडा तान्ने काममा प्रयोग गरिन्छ। दूध तथा दूधजन्य उत्पादन, मासु र अन्डा प्रोटिनका भरपर्दा स्रोत पनि हुन्। यस्ता वस्तुहरूले कृषकहरूको आय वृद्धि गर्नका लागि महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दछन्। पशुपालन व्यवसाय नेपालको कृषि क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण उप-क्षेत्र हो। केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग (२०११) अनुसार पशुपालनले कृषिजन्य कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको ३२% र देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको ११.५% ओगट्छ। धेरै मानिसहरू पशुपालन गर्ने, मासु काट्ने, बजारसम्म पुर्या उने र बेच्ने जस्ता पशुजन्य व्यवसायमा संलग्न रहेका छन्। २० लाख भन्दा बढी घरपरिवारहरूले पशुपालन गरेका छन् भने १४ लाख घरपरिवारले कुखुरा पाल्ने गरेका छन्। पशुपालनको वृद्धि दर माछा पालन र न...